PET ALBANSKIH PESNIKINJA



 



LINDITA ARAPI

Lindita Arapi je rođena 1972. godine u Lušnji (Lushnja). Studirala je na Univerzitetu u Tirani. U toku studiranja je radila kao novinarka i voditelj Albanske televizije. 1996. godine joj je dodeljeno zvanje predavača u Kući Hajnriha Bela (Heinrich Böll House, Düren, Germany) kao i školarina od strane umetničkog udruženja iz Njujorka (International Art Link, New York). Učestvovala je i u Internacinalnom programu za pisce na Univerzitetu u Ajovi. Doktorirala je na univerzitetu u Beču i trenutno živi u Kelnu, Nemačka. Objavila je sledeće zbirke pesama: Kufomë lulesh ( Leš od cveća, 1993); Ndodhi në shpirt (Desilo se mojoj duši, 1995) i Melodi të heshtjes (Melodija tišine, 1998).


Zidovi

Ako bi se zid, dugačak i debeo,
Visok zid
Uzdigao ispred tebe…
Šta bi uradila?

Zatvorila bih oči, klekla
I položila svoj obraz uz njega,
Našla bih mir u njegovom svežem spokoju.

A ako bi taj zid bio smrt…

[Muret, iz zbirke Ndodhi në shpirt, Elbasan: Onufri 1995]


Devojčice su načinjene od vode

Devojčice imaju samo
Mesecom osvetljene staze
Po kojima hodaju koracima nalik zvucima violine
Prema zabranjenom voću
podstaknute vetrom,
blagim, toplim vetrom
koji donosi kišu,
Napred i nazad u svojim belim i tankim velovima
One se njišu i ljuljaju prema azurnim nebesima.
I nastavljaju da hodaju
Koracima nalik zvucima violine.

Devojčice imaju čudesne svetove
u svojoj vodi nalik mašti.
One ti nestaju u rukama.
One nikad ne pronađu onaj jedini pravi način
Na koji treba sanjati.
Njih niko ne hrani.
One žure napred,
Odrastajući tako brzo.
Skidajući se u polu-srušenim sobama za iznajmljivanje
One se žrtvuju,
Jer devojčice nestaju
Čim su odrasle…
Uprkos svojim zemaljskim
Potrebama
One ostaju neuhvatljive
Jer
Žive ne duže od uzdaha.

[Vajzat janë prej uji, iz zbirke Ndodhi në shpirt, Elbasan: Onufri 1995]




LULJETA LLESHANAKU

Luljeta Lješanaku je rođena 1968. godine u Elbasanu. Autor je četiri zbirke poezije. Završila je književnost na univerzitetu u Tirani i bila je glavni urednik nedeljnika Zëri i rinisë (Glas mladih). Potom je radila za književne novine Drita. 1996. godine je dobila nagradu za najbolju knjigu godine od izdavačke kuće – Eurorilindja. 1999. godine je učestvovala u Internacionalnom programu za pisce u Ajovi. Knjiga njenih pesama, naslovljena Freska (Fresco, New York: New directions, 2002) se pojavila na engleskom jeziku.


Razumevanje

(za moju dvogodišnju čerku Leu)

Ne mogu umaći tvom suncokretovom pogledu,
Ne osuđuj me zbog onoga što mi nedostaje,
Materinski instinkt
Koji je poput ohlađene boce sa vodom
Završava se kod nogare kreveta.

Razumi me, ja sam kao ti,
Uvek radoznala za ono što se događa između dvoje ljudi,
Baš kao i ti
Čini mi se da je to nešto bez istorije,
Kao jabuka koju zagrizeš samo jednom
A onda je odbaciš bez žaljenja.

[Mirëkuptim, iz zbirke Antipastorale, Tirana: Eurorilindja 1999]



Dah kamilice

Nikad nismo pričale o smrti, majko,
Kao što ni venčani parovi nikada ne govore o seksu,
Kao što ni lekari nikad ne koriste reč “krv,”
Isto kao što ni poštar nikad ne mora da kaže “novosti”
Ili ronilac “vazduh.”

Ipak, strah krasi sve čega se dotakneš,
Isto kao što hod crnih skupljača
Čini da polja pamuka zadrhte.

S jutra
Tvoj dah kamilice
Beži kao jagnje
Iz tora.
Na zgužvanom jastuku
Su nepoznate bele vlasi,
I metalne, crne šnale.

Ne očekuj da stigne bučno
U šarenoj odeći
Sa zvončićima okačenim o laktove i kolena
Kao karnevalski klovnovi
Ili Moris igrači na kraju maja.

Nikad nećeš videti karnevalske klovnove!

Videćeš dete sa tankim nogama i gustom, kratkom kosom
Koja nije stigla da izraste.
Zar ih nikad nisi čula kako kažu
Smrt je toliko blizu rođenja
Kao dve nozdrve jedna drugoj
Ispuštajući pri tom duboki jecaj?

[Frymë kamomili, iz zbirke Antipastorale, Tirana: Eurorilindja 1999]




FLUTURA AÇKA

Flutura Acka je rođena 1966. godine u Elbasanu. Studije ekonomije je završila na univerzitetu u Tirani. Niz godina je radila kao novinarka u Elbasanu i za Onufri izdavačku kompaniju dok nije osnovala sopstvenu izdavačku kuću, Skanderberg Books (www.albliterature.com).Izdala je sledeće zbirke pesama: Tri vjeshta larg (Tri jesenja odlaska), Elbasan 1993; Mure vetmie (Zidovi samoće), Elbasan 1995; Festë me ankthin (Gozba sa patnjom), Elbasan 1997; Kurth' i diellit (Sunčeva zamka), Tirana 2003; i kratki roman Vetmi gruaje (Ženska usamljenost), Tirana 2001.


Zaborav

Zaboravila sam kako da pevam o ljubavi
Onog trenutka
Kada me je izdala
Svojom tišinom.

[Harrim, from the volume Kurth' i diellit, Tirana: Skanderbeg Books, 2003]


Monotonija

U toj istoj ulici,
Nošeni istim koracima,
Ispod tih istih krošnji
Sreli smo se,
Sa istim rečima
Na to najmonotonije i
Najizvornije od svih jutara jutro.

Seda kosa,
Jedina promena
U teškom vazduhu vremena

[Monotoni, iz zbirke Festë me ankthin, Elbasan: Onufri, 1997]




MIMOZA AHMETI

Rođena 1963. Posle dve zbirke poezije objavljene poznih osamdesetih godina, Mimoza Ahmeti je tek zbirkom Delirium (Tirana, 1994) privukla pažnju javnosti. Njen otvoren, iskren ton i jasnoća njenog izraza učinilu su da se već smatra modernim klasikom.Tradicionalna podela na mušku i žensku poeziju, čini se, nestaje pod silinom njenog pera.


Retoričko pitanje drugu X

Vrlo dobro znaš kako da sakriješ
Bledilo svojih obraza rumenilom,
Ali kako misliš da sakriješ
bledilo svoje duše?

[Pyetje retorike shoqes X, iz zbirke Sidomos nesër, Tirana: Naim Frashëri 1989]


Prosto sam lud za Kamparijem

Toliko mnoooogo volim Kampari.
Moja žena ga ne pije, ne.
Pričam s njom pet minuta nedeljno
Nisam joj baš na prvom mestu.
O, prosto sam lud za kamparijem…

Ali ne planiram da umrem
na ovaj način.
Ne, neću umreti tako.
Idem u Ameriku da se suočim sa činjenicama
A onda ću se vratiti ovde.
Ali, da li ste znali da Kampari
Može da se pije sa sodom i limunom?
To je tako, tako bajno.
Kampari. Jednostavno ga volim.
Amerika je jedan veliki supermarket…
Tu sam izbgubio svoj put
I našao ga ponovo, znate gde?
U Kampariju.
Hemingvej ga je voleo,
Ne žene…
Hemingvej… nije bio prvi
Koji je voleo Kampari…

Hoćeš da pođeš u Ameriku sa mnom?
Šta? “Da izgubiš svoj put?”
Divno. Zar to nije ono što zovu “ironija?”
Prosto sam lud za Kamparijem…
Kampari je devojka
U koju sam zaljubljen.

[Jam i çmendur për Kampari, iz zbirke Delirium, Tirana: Marin Barleti, 1994]

Duševna bolnica otvorenih vrata

Odlaziš, ostavljaš nas,
Misleći “zauvek”
Bežeći od svega ovoga, što je tvoje, naše.
Što je naša duševna bolnica,
Naša voljena, pokretna bolnica
Sa lobanjama raspolućenim.

O, moji sveti ludaci,
Kako vas volim,
Iako nikad pričala sa vama nisam,
Iako nikada pričali sa mnom niste,
I ne mogu da vas podnesem
I vi ne možete mene.
Ali takvi su običaji:
Nikad ne gledamo jedni drugima u oči
A da se ne mrzimo,
I to je ono što nas pokreće
da se volimo ludo,
Dok se smejemo u ushićenju,
Svo vreme
Suze nam se slivaju niz obraze
Suze.
Prijatelji sapatnici
U ovom samo našem ludilu,
Vi koji se spremate na izgnanstvo,
Očiju fiksiranih
Na jednu jedinu ideju,
O, na jednu jedinu ideju,
Koja nikad ranije nije viđena, nikad pronađena
Za koju sumnjam da će ikad biti pronađena.

Idite, odlazite, nestanite.
Od mesta do mesta, od zemlje do zemlje…
O, kakvi jauci odjekuju
Iz naše bolnice
Dok sunce sporo zalazi na zapadu,
Kada ostane da lebdi čežnja za decom na Zapadu…
Kakav jad!
Goli zidovi… Zidovi koji uvek
zaklanjaju horizont
a ostavljaju jedino beskrajno nebo.

Onda, posle ponoći, jecaji prestanu,
Neko govori sebi:
Ipak, Albanci
Gde god bili,
Snalaziće se nekako sa svojim ludilom.

[Çmendina me portë hapur, iz zbirke Delirium, Tirana: Marin Barleti, 1994]


Hartija

Ne želim da pišeš o vašem rastanku,
Rastanak nije vredan tvog dara
Jer tvoj stih razmenjuje misli
Čak sa najhladnijom, najudaljenijom zvezdom.

Beo komad hartije, potpuno beo,
Sa plavom mrljom, plavom mrljom u uglu
Stih je koji bi
Trebao posvetiti njenom odlasku…

[Letër, iz zbirke Sidomos nesër, Tirana: Naim Frashëri 1989]




NATASHA LAKO

Natasha Lako (r.1948) je predstavnica prve generacije žena pisaca u Albaniji. Objavila je sledeće zbirke pesama: Marsi brenda nesh, Tirana 1972 (Marširaj sa nama); E para fjalë e botës, Tirana 1979 (Prva reč sveta); Këmisha e pranverës, Prishtina 1984 (Prolećna košulja); Yllësia e fjalëve, Tirana 1986 (Konstelacija reči); Natyrë e qetë, Tirana 1990 (Tiha priroda); i roman Stinët e jetës, Tirana 1977 (Godišnja doba života).


Lišće opada svake jeseni

Lišće opada svake jeseni,
Svakoga dana, svakoga sata, u jesen…
A sa opadanjem lišća u dvorištu
Vetar počinje da broji minute godine.

Starica čisti lišće,
Ona čisti i čisti…
I svake godine oseća da se starac vratio
Da protrese drveće
I da posedi na vetru.

Lišće počinje da gubi boju,
Lišće prestaje da govori,
Dok starica čisti i čisti…

[Gjethet bien çdo vjeshtë, iz zbirke E para fjala e botës, Tirana: Naim Frashëri 1979]


Nesanica

Jasna se noć spustila sa svojim mekim, gipkim telom
Na veliki grad.
Visoko drveće čavrlja sa mesecom
A cveće se savija i drema.

Ulice utanjaju u asfaltni dremež
I sanjaju o sutrašnjim koracima,
Sa bandera užareno svetlo pada
Na opalo lišće i tragove prolaznika.

Ali mir nije stvaran,
Znam da ljudi ne miruju-
Mlade majke gaje decu u svojim matericama,
Čak i u svom najdubljem snu.

[Pagjumësi, iz zbirke E para fjala e botës, Tirana: Naim Frashëri 1979]

 

Copyright © by Balkanski književni glasnik – BKG, 2006.
Prevela Danijela Jovanović

Nazad