Лидија Димковска

Лидија Димковска е родена на 11 август 1971 година во Скопје. Завршила општа и компаративна книжевност на Филолошкиот факултет во Скопје, а постдипломски студии по романска книжевност на филолошкиот факултет во Букурешт, Романија, каде што работела како лектор по македонски јазик и книжевност. Ги објавила следните поетски книги: „Рожби од Исток“, (заедничка со Борис Чавковски), 1992, награда „Студентски збор“; „Огнот на буквите“, 1994; „Изгризани нокти“, 1998; „Нобел против Нобел“, 2001, 2002, 2004 на македонски, англиски и словенечки; „Мета-бесење на мета-липа“, избор, препев на романски јазик, Букурешт, Романија (награда „Поесис“ за најдобра поетска книга на меѓународниот поетски фестивал „Поесис“ во Сату Маре, Романија) и „Не будете ги со чекани“ (поетски избор на англиски јазик, Ugly Duckling Press, Њујорк, САД, 2006). Составувач е на антологијата на најмладата македонска поезија 20 млади македонски поети 00, 2000 година. Го објавила романот Скриена камера (2004) за кој ја доби наградата Стале Попов за најдобро прозно остварување на Друштвото на писателите на Македонија.
Нејзини песни се објавени во Шпанија, Романија, Словенија, Србија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Канада, Австрија, Црна Гора, Литванија, Полска, Холандија, Словачка, Бугарија, Австралија, Англија, Јужна Кореја, Италија и САД.
Преведува од романски и словенечки.
Живее во Љубљана, Словенија.



„Скриена камера“
Извадок од романот

Добитник на наградата „Стале Попов“ за најдобро прозно остварување на Друштвото на писателите на Македонија

   

Во кафулето на аголот од Колумбугасе паѓаше виенскиот мрак, надвор видеотеката, поштата и пекарата ги затвораа своите врати, убавата Ѓултен од супермаркетот Зиелпункт го враќаше последниот кусур, луѓето брзаа дома.
Лила го затвори блокчето со адреси и телефонски броеви и како во сон ја преминавме улицата и влеговме во зградата, во станот за уметници кој од ден во ден стануваше сé потажен и поосамен. Беше ли тоа дом или симулакрум на дом? Беа ли сите години странствување и номадство години на симулакрум-живот? Беа ли јазиците што ја опколуваа Лила истовремено и како електрична жица и како растеглив обрач јазици – симулакруми на единствениот, мајчиниот? Беше ли сепството расфрлено низ земјите на светот симулакрум на засекогаш загубеното сепство? И не ли напиша Василие Андру „Кога имаше две земји, всушност, немаш ниту една“, а моите и земјите на Лила никако да престанат да се множат? Симулакруми на очи, симулакруми на четки за коса, симулакруми на леб, симулакруми на сируп за растворање... Книги-симулакруми, пријатели-симулакруми, симулакрум на нероденото дете во пилулата. Свет-симулакрум на светот што во Шлегово беше картонска кутија која Лила можеше да ја влече низ лозјата на Бапче, а да не ја скине од трњето крај патеките. Симулакруми на Бог, симулакруми на Книгата. Бев ли јас нечиј симулакрум? Па, добро, белки и А. не е симулакрум! се сепна Лила во самосожалувачкиот симулакрум на тагата. Тогаш можам да се фрлам од покривот на зградата, зашто ни животот не е ништо друго, туку симулакрум на симулакрумот.
„Не, јас не сум симулакрум, само денес ми ја извадија двојката, така што утре ќе пристигнам во Виена без заб“, и рече во телефонската слушалка А.: „Да не се онесвестиш кога ќе ме видиш“. Па што ако нема заб? Важно е А. да не е симулакрум ни на алфа ни на алеф ни на ангелот, важно е љубовта да е оригинална, да нема ни повторувања, ни препишувања, ни препознавања. Ако сакаш, Лила му шепна во слушалката, јас ќе си го извадам окото или ќе си ја пресечам раката, ќе се склопчам во дното на твојата двојка и ќе станам дел од твојата вилица. Таму конечно ќе бидам и дома и своја. Одвај чекам да дојдеш! Секако, Лила не помисли дека во устата на А. пред да стане негова суштина, првин ќе биде туѓо тело, говорна мана, симулакрум на плунката, но и подобро што не забразди толку длабоко во потрагата по себе, која на крајот од краиштата не е ништо друго туку симулакрум на потрагата по Бога. Дури потоа лила во А.-фикцискиот дневник ќе признае: Го сакам А. Повеќе од Бога, зашто е единствениот човек кој од Бога не ме дели. Ноќта ја поминавме во грч на зародок. Кога Лила беше многу, многу тажна и несреќна, ги бркаше разорувачките мисли со автоген тренинг: мислеше како би била среќна и задоволна и сите околу неа, па веројатно и јас, кога би добила седумка на лото. Беше убедена дека добивката би го регенерирала и црниот дроб на Едлира и нејзиниот орган на празнина. Па во светот мора да има лек за сé, само треба да се плати! Да се изнајми хелихоптер што ќе ја однесе Едлира на клиниката во Бостон, таму лекарите буквално оживуваат пациенти! Или да се изнајми „Конкорд“ што ќе ја однесе Едлира во Индија, кај мајсторот на ајурведа, оној што со деланка дрвце ги лекува и веќе отпишаните случаи на рак. Или да се изнајми ракета што ќе ја однесе Едлира на Марс, стручњаците велат дека црвените материи се непобедливи во лекувањето на црниот дроб. Или да се поткупи смртта со сите 500 000 евра и Едлира да дочека длабока старост, опколена со пра-правнучиња со калеши обравчиња и очи на срна, а светските галерии на фотографии да се грабаат за нејзините фотографии од талозите на верните кафепијачи. Или... Со седумка на лото навистина може да и се спаси животот, но зошто Лила секогаш ги запишува погрешните броеви? Зошто? Зошто? Одекнува во сонот на Лила, а надвор ноќта е убава, полна со ѕвезди, како небото да празнува, како да и се радува на големата лото-добивка. Утрото блесна во сонце поголемо од сонцето на македонското знаме, ги осветли сите соби во станот, ги наполни со живот, дури и во очите на Лила блесна надеж, па денес во Виена пристигнува А., а утре е претставувањето и потоа си одиме дома, дома, дома! Лила се фати со бришење на прашината, ги истресе сите ќебиња и чаршави, дури и вреќата за спиење Explorer Light, истисна сок од портокали, излупи компири за мусака, од лиснато тесто во фрижидерот ќе направи кифлички со македонско сирење, има уште цело парче, А. не јаде благо, но таа ги извади сите слатки залихи од кујнските фиоки и ги нареди во чиничиња, некоја интуиција и рече дека Едлира ќе оздрави, тоа е шесто женско сетило што никогаш не ја излажало, Бог ја сака, нема да ја остави на цедило, книгата е речиси завршена, сега ќе може да си чита џебни романчиња колку сака и да препејува хомосексуана поезија, светот мириса на „Ленор“, животот е убав! Јас не сум виновна што животот е во основа мелодрама, тоа најдобро го сфатија во Јужна Америка, па затоа филмската индустрија кај нив и толку нарасна и се оградувам од крајот на А.-фикцискиот дневник на Лила кој гласи како што следува, најблаго речено – патетично, а напишан во возот за Љубљана, три дена по настанот: Точно во 13 часот, кога тргнав да ја вклучам машината за миење садови (во 13 часот започнува евтината електрична енергија, а од фондацијата уште кога дојдов ме замолија да го почитувам ова правило) заѕвони телефонот. Се вратив во дневната, ја кренав слушалката, мислев дека некој ѕвони по грешка, зашто А. беше веќе тргнат за Виена, а никој друг овде не ми се јавува, кога некој глас на англиски одвај изговори „Дали е тоа Лила од Македонија? Овде е д-р Василис од Солун. Многу ми е жал, морам да ви соопштам дека... „Потоа не се сеќавам што се случи. Ме нашол А. кога во 15 часот пристигнал во Виена, видел дека ме нема на железничката станица и дошол директно овде, за среќа, уште првиот пат кога беше му направив клуч од станот, за секој случај. Потоа дојдоа и Клаус и г-ѓа Хоненгер темносин костум и дека од мобилните ѕвонеа во Албанија, во Грција, во Франција, А. ни направи турско кафе, јас го испив на екс, си го изгорев јазикот и автоматски ја свртев шолјата, а потоа, кога видов што сум направила, главата сама ми падна во талогот на тацната, бев и свесна и несвесна, на сé се сеќавав освен на тоа дека се сеќавам, на изложбата новинарите не ми поставија ниту едно прашање, само ме гледаа од ќошињата на галеријата со свиснати раце, А. рече дека првпат гледа новинари што не се лешинари, посетителите не знаеа што попрво да направат, дали да ги разгледаат фотографиите, да го слушаат гласот на Џозеф или да го следат моето читање, на крај сите грицкаа крекери и пиеја сок и виски, никој не ми рече ни збор, помислив дека немаат душа, но кога заврши сé и со рака ги помилував сите 36 фотографии и последна излегов од галеријата, надвор на тротоарот имаше цел куп цвеќиња и запалени свеќи, А. ме чекаше под бандерата, ги собравме сите цвеќиња и свеќи и тргнавме кон железничката станица, таму во гардеробата веќе беа моите куфери и ранецот, кондуктерот на возот за Љубљана не сакаше да нé пушти внатре со цвеќињата и со свеќите, му реков дека тоа е сé што ми остана од Едлира, но тој рече дека цвеќињата и свеќите не можат да ја вратат мртвата и дека мртвите се носат во душата, и дека и самиот веќе дваесет години го носи синот што умрел на раѓање во срцето под џебот со дупчалката за билети, и уште рече дека Виена е никаков град за умирање, но јас му кажав дека Едлира умре во Солун, во Грција, а тој рече „Уште полошо“, ги знам Грците, Солун е во таков хаос кога некој странец ќе умре, што цела Европска Унија мора да се зазеде за случајот телото да не остане на граница, Едлира беше од Албанија, му реков, а тогаш тој уште повеќе го намурти челото и рече „Кутри родители“, Грците сигурно нема да ја пуштат без отпусна листа, но А. се вмеша во овој апсурден разговор и му рече „Ве молам, дозволете ни да земеме барем една свеќа со нас, жена ми сака да ја стави под перница за да ја сонува ноќеска Едлира, да се збогува со неа, знаете како е со жените“, а кондуктерот размисли, кимна и рече „Со жените е исто како и со мртвите, никогаш не те оставаат на мира“ и нé пропушти во вагонот со сини седишта.


 

Copyright © by Balkanski književni glasnik - BKG, 2006.

Nazad